Koploper met AI in je branche? In de meeste kan het nog.

Het voelt alsof iedereen al met AI bezig is. De cijfers zeggen iets anders. In de bouw gebruiken 7 op de 100 bedrijven AI, in de horeca 6. Wie daar nu begint, loopt niet achter. Die is vroeg.

Het gevoel klopt niet met de cijfers

Op LinkedIn en in het nieuws lijkt elk bedrijf al met AI te werken. Het CBS telde in 2025 iets anders: 17% van de Nederlandse bedrijven gebruikte AI. Wel twee keer zoveel als in 2023, toen was het 8%.

Tussen groot en klein zit een gat. Van de bedrijven met 250 of meer mensen gebruikt 66% AI. Bij bedrijven met 2 tot 10 mensen is dat 14%.

Andere peilingen komen hoger uit, omdat ze iets anders meten. Bij de KVK zei 3 op de 10 ondernemers tools als ChatGPT of Copilot te gebruiken. In onderzoek van Ipsos I&O voor Centraal Beheer was dat zelfs 75%. Maar in datzelfde onderzoek liet maar 5% AI meedenken over zakelijke beslissingen én vertrouwde dat advies.

Dat is het echte beeld. Veel ondernemers proberen een chatbot. Weinig bedrijven hebben AI echt in hun werk zitten.

Waar het gat nog openligt

Per branche loopt het sterk uiteen. In de ICT gebruikt 54% van de bedrijven AI, in de specialistische zakelijke dienstverlening 31%. In de handel is het 12%, in vervoer en opslag 7%, in de bouw 7% en in de horeca 6%.

In vier van de twaalf branches gebruikt dus hooguit 1 op de 8 bedrijven AI. Daar is koploper worden geen inhaalrace. Het is een kwestie van beginnen.

Koploper zijn merkt je klant

Een chatbot-abonnement maakt je geen koploper. Je klant ziet niet welke tools je gebruikt. Hij ziet hoe snel je antwoordt, of je offerte dezelfde dag binnen is en of je factuur klopt.

Daar zit ook het geld. Harvard Business Review onderzocht 2.241 Amerikaanse bedrijven: gemiddeld reageerden ze na 42 uur op een online aanvraag. Wie binnen een uur reageerde, had bijna 7 keer zoveel kans op een echt gesprek.

Koploper zijn betekent dus: AI zit in het werk dat je klant merkt. Niet in een los tabblad dat je af en toe opent.

Waarom wachten duurder wordt

Bij bedrijven met 50 tot 250 mensen steeg het AI-gebruik van 20% in 2023 naar 45% in 2025. Wat nu een voorsprong is, wordt over een paar jaar gewoon de norm in je branche. Dan ben je niet meer de snelste. Dan haal je in.

Dat is onze inschatting, geen wet. Maar de lijn in de cijfers wijst één kant op.

Zo begin je zonder proefjes

1. Kies werk dat je klant merkt. Antwoord op aanvragen, offertes, facturen.
2. Breng het samen op één plek. Een AI die je klantgegevens niet kan zien, kan er ook niets mee.
3. Meet waar je nu staat. Hoe lang duurt het voordat een aanvraag antwoord krijgt? Dat getal is je startpunt.

Twijfel je wat je als eerste uit handen geeft? Lees dan wat je als eerste overdraagt aan AI.